Chủ đề N1
Kho Tài Liệu Tiếng Nhật
Triết học - Đạo đức trong Công nghệ Tiên tiến
Bài hội thoại N1 bài 29: Triết học - Đạo đức trong Công nghệ Tiên tiến
💬Dialogue
近年のゲノム編集やブレイン・マシン・インターフェースに代表される先端技術の飛躍は、人類に多大な福音をもたらす一方で、深刻な倫理的ジレンマを突きつけています。
Sự tiến bộ nhảy vọt của các công nghệ tiên tiến mang tính đại diện trong những năm gần đây như chỉnh sửa gen hay giao diện kết nối não - máy tính (BMI), một mặt mang lại nhiều phúc âm (lợi ích to lớn) cho nhân loại, nhưng mặt khác cũng đang chĩa vào chúng ta những tình thế tiến thoái lưỡng nan (dilemma) về mặt đạo đức một cách nghiêm trọng.
ええ。とりわけ、人間の遺伝子を人為的に操作する技術は、親の望む能力を持った「デザイナーベビー」を生み出すなど、生命の尊厳を根底から揺るがす危険性があります。
Vâng. Đặc biệt, công nghệ thao tác nhân tạo gen của con người có nguy cơ làm lung lay từ tận gốc rễ sự tôn nghiêm của sinh mệnh, chẳng hạn như việc tạo ra "designer baby" (những em bé được thiết kế) mang những năng lực theo mong muốn của cha mẹ.
その通りです。技術的な「できること」が、必ずしも倫理的に「すべきこと」とは一致しないという事実を、我々は極めて慎重に見極める必要があります。
Đúng như vậy ạ. Chúng ta cần phải nhận định một cách cực kỳ thận trọng sự thật rằng, những việc "có thể làm" về mặt kỹ thuật, không phải lúc nào cũng đồng nhất với những việc "nên làm" về mặt đạo đức.
はい。さらにAIの分野に目を向ければ、自律型致死兵器（LAWS）の開発や、アルゴリズムによる潜在的な差別といった問題も、看過できない喫緊の課題となっています。
Vâng. Hơn nữa, nếu hướng mắt sang lĩnh vực AI, thì những vấn đề như việc phát triển vũ khí sát thương tự động (LAWS), hay sự phân biệt đối xử tiềm tàng qua các thuật toán, cũng đang trở thành những nhiệm vụ cấp bách không thể nhắm mắt làm ngơ.
ええ。特定の企業や国家が技術的優位性を独占し、監視社会を強化したり、技術力に基づく新たな格差「テクノロジー・ディバイド」を助長する危険性も孕んでいます。
Vâng. Nó cũng chứa đựng cả nguy cơ về việc một số doanh nghiệp hoặc quốc gia độc quyền chiếm ưu thế kỹ thuật, từ đó củng cố xã hội giám sát, hoặc trợ giá (thúc đẩy) cho một sự bất bình đẳng mới dựa trên năng lực công nghệ gọi là "khoảng cách công nghệ" (technology divide).
おっしゃる通りです。利便性や経済的利益のみを追求するあまり、プライバシーや自由といった基本的人権をないがしろにする本末転倒な事態は避けねばなりません。
Đúng như anh nói ạ. Phải tránh bằng được cái tình trạng đảo lộn gốc ngọn (chú trọng cái phụ mà bỏ quên cái chính), khi mà người ta quá mải mê theo đuổi sự tiện lợi và lợi ích kinh tế đến mức phớt lờ đi các nhân quyền cơ bản như quyền riêng tư hay sự tự do.
だからこそ、研究者や技術者だけの閉じたコミュニティに判断を委ねるのではなく、哲学者や法律家、そして一般市民をも交えた学際的な議論が不可欠なのです。
Chính vì thế, thay vì giao phó quyền phán quyết cho một cộng đồng khép kín chỉ gồm các nhà nghiên cứu và kỹ sư, chúng ta nhất thiết phải có những cuộc thảo luận mang tính liên ngành với sự tham gia của cả các triết gia, luật gia và cả những công dân bình thường.
ええ。技術が社会実装される前に、それが我々の社会の根幹をなす普遍的価値観と合致しているかを見定める「テクノロジーアセスメント」という機能の強化ですね。
Vâng. Đó chính là việc tăng cường chức năng "Đánh giá công nghệ" (Technology Assessment) để xem xét xem trước khi một công nghệ được ứng dụng vào xã hội, liệu nó có phù hợp với hệ giá trị phổ quát vốn làm nên nền tảng của xã hội chúng ta hay không nhỉ.
はい。そして、一度実装された技術であっても、予想外の負のパラダイムシフトが生じた場合には、立ち止まって軌道修正できる予防原則の担保も重要になります。
Vâng. Và ngay cả với những công nghệ đã được ứng dụng, nếu nảy sinh những sự dịch chuyển mô hình (paradigm shift) mang tính tiêu cực ngoài dự đoán, thì việc bảo đảm "nguyên tắc phòng ngừa" để có thể dừng lại và chấn chỉnh quỹ đạo cũng trở nên quan trọng.
その意味で、イノベーションの火を無闇に消すのではなく、技術の暴走を食い止める「倫理という名のブレーキ」を社会全体でいかに精緻に設計・構築するかが問われています。
Về ý nghĩa đó, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để toàn xã hội cùng thiết kế và kiến trúc một cách tinh xảo "chiếc phanh mang tên đạo đức" nhằm ngăn chặn sự mất kiểm soát của công nghệ, chứ không phải là mù quáng dập tắt ngọn lửa của sự đổi mới.
ええ。技術はあくまで人間が幸福を追求するための手段であり、技術そのものを目的化してはならないという、極めて古典的なテーゼに立ち返る時期に来ているのでしょうね。
Vâng. Có lẽ đã đến lúc chúng ta phải quay trở lại với một mệnh đề học thuật (these) cực kỳ kinh điển, đó là: công nghệ xét cho cùng chỉ là công cụ để con người mưu cầu hạnh phúc, và không được phép biến bản thân công nghệ thành mục đích sống.
その通りです。科学技術の進展が、人間の主体性を奪うのではなく、むしろ真の人間らしさを開花させる方向へと機能するよう、深い倫理的省察を続けていきたいものです。
Đúng như thế ạ. Chúng ta muốn tiếp tục có những sự tự suy ngẫm (tỉnh thức) sâu sắc về mặt đạo đức, để sự tiến triển của khoa học công nghệ không cướp đi tính chủ thể của con người, mà trái lại sẽ phát huy chức năng hướng tới việc làm nở hoa bản tính con người thực sự.
⭐Mẫu câu quan trọng
～（を）突きつける / ～突きつけています
Dùng khi miêu tả việc đưa ra một yêu cầu khắt khe, một sự thật tàn khốc hoặc một vấn đề nan giải buộc đối phương phải đối mặt.
～（を）根底から揺るがす
Dùng để diễn tả một sự việc có sức ảnh hưởng mạnh đến mức có thể phá vỡ hoàn toàn cơ sở hoặc niềm tin nền tảng.
～（を）助長する
Dùng để chỉ việc làm cho một khuynh hướng (thường là xấu) phát triển hoặc trở nên tồi tệ hơn.
～（を）ないがしろにする
Dùng khi nói về việc thiếu tôn trọng, không coi trọng hoặc bỏ qua một điều vốn dĩ cần được chăm sóc hay coi trọng.
❓Questions
Aは、技術的な「できること」と倫理的に「すべきこと」の関係についてどのように述べていますか。
先端技術に関する議論をどのような形で行うべきだと述べられていますか。
「本末転倒」の文脈における正しい意味はどれですか。
技術の暴走を食い止めるために社会全体で構築すべきものとして、何に例えられていますか。
📚Vocabulary
福音
ふくいん
phúc âm, lợi ích to lớn
尊厳
そんげん
sự tôn nghiêm, phẩm giá
看過する
かんかする
nhắm mắt làm ngơ, bỏ qua
独占する
どくせんする
độc quyền
本末転倒
ほんまつてんとう
đảo lộn gốc ngọn (chú trọng cái phụ mà bỏ cái chính)
学際的
がくさいてき
mang tính liên ngành (interdisciplinary)
テーゼ
these (thesis)
mệnh đề học thuật, luận điểm
省察
せいさつ
sự tự suy ngẫm, tự nhìn nhận lại
💬Hội thoại liên quan
Chính trị - Quan hệ quốc tế và Quyền lực mềm
Bài hội thoại N1 bài 26: Chính trị - Quan hệ quốc tế và Quyền lực mềm
Giáo dục - Học tập suốt đời trong kỷ nguyên AI
Bài hội thoại N1 bài 27: Giáo dục - Học tập suốt đời trong kỷ nguyên AI
Môi trường - Đa dạng sinh học và Bảo tồn hệ sinh thái
Bài hội thoại N1 bài 28: Môi trường - Đa dạng sinh học và Bảo tồn hệ sinh thái
Nghệ thuật - Thẩm mỹ học và Cảm quan Đương đại
Bài hội thoại N1 bài 30: Nghệ thuật - Thẩm mỹ học và Cảm quan Đương đại